Άγχος, αλλαγές και μεταβάσεις στην ζωή μας.
Έχοντας συνδεθεί κυρίως με δυσάρεστα συναισθήματα, το άγχος αποτελεί μια κατάσταση ανησυχίας, αγωνίας και αβεβαιότητας, μια αίσθηση κινδύνου που είτε βάζει τον άνθρωπο σε εγρήγορση και ετοιμότητα για αντίδραση είτε τον ακινητοποιεί. Επηρεάζει άμεσα τη σωματική κατάσταση προκαλώντας εφίδρωση, ταχυκαρδία, μούδιασμα, ζάλη, αϋπνία, αποπροσανατολίζει ή μειώνει την συγκέντρωση.
“Πώς συνδέομαι με τους άλλους;”
Μια βασική και συχνή αφετηρία του άγχους είναι η ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων. Η αποξένωση στη σχέση, η απαξίωση στην επικοινωνία, οι διαμάχες, η επικριτικότητα διαβρώνουν την συναισθηματική σύνδεση και αυξάνουν το άγχος, αφού ο άνθρωπος νιώθει μόνος ή ανάξιος να αγαπηθεί από τους άλλους ως μη αποδεκτός. Μέσα από τη Συστημική Ψυχοθεραπεία, τα συμπτώματα προσδιορίζονται μέσα από τον τρόπο που ο άνθρωπος σχετίζεται με το σημαντικούς ανθρώπους για αυτόν όπως ο/η σύντροφος, τα παιδιά, οι γονείς του, οι φίλοι, οι συγγενείς, οι συνάδελφοι και οι εργοδότες του. Το άγχος συχνά πυροδοτείται από δυσκολίες στην επικοινωνία και στη συναισθηματική σύνδεση, στην αίσθηση της μοναξιάς ή της αναξιότητας καθώς και της συσσώρευσης ευθυνών που ξεπερνάνε τα όρια των ψυχικών αντοχών.
Με την Ατομική Ψυχοθεραπεία ο άνθρωπος διερευνά και προσδιορίζει μέσα σε ποιες σχέσεις το άγχος πυροδοτείται, συντηρείται και πιθανά αυξάνεται καθώς και τους τρόπους που ανακουφίζεται από αυτό.
“Μπορώ να τα καταφέρω;”
Η εικόνα που έχει κάποιος για τις απαιτήσεις μιας κατάστασης και η αντίληψη που έχει για τον εαυτό του-η αυτοεικόνα του- αν μπορεί δηλαδή ή όχι να ανταπεξέλθει σε αυτή επηρεάζουν την εμφάνιση των αγχωδών αντιδράσεων. Για παράδειγμα, ένας μαθητής, αν και έχει προετοιμαστεί, θεωρεί ότι οι εισαγωγικές εξετάσεις θα είναι πολύ δύσκολες για τον ίδιο τότε θα αισθανθεί αγωνία για το αν θα τα καταφέρει. Αυτό που προκαλεί άγχος είναι η εικόνα που έχει ο μαθητής για τις ικανότητες του, αλλά και για τις απαιτήσεις των εξετάσεων. Έτσι υποθέτει ότι η κατάσταση απαιτεί μεγαλύτερα ψυχικά και γνωστικά αποθέματα από αυτά που διαθέτει, με αποτέλεσμα να βιώνει στρες.
“Πώς να διαχειριστώ την αλλαγή;”
Σε περιόδους αλλαγής και μετάβασης κατά την διάρκεια του κύκλου ζωής το άγχος αυξάνεται, αφού η προσαρμογή σε μια νέα κατάσταση απαιτεί νέες δεξιότητες που ενδεχομένως κάποιος να μην έχει επιστρατεύσει ή κατακτήσει ακόμη. Αλλαγή μπορεί να θεωρηθεί οτιδήποτε αποσταθεροποιεί αυτό που ξέραμε για τη ζωή μας μέχρι σήμερα και μας προκαλεί και προσκαλεί να μάθουμε κάτι νέο για τον εαυτό μας. Τότε μπροστά σε αυτή την άγνωστη πτυχή της πραγματικότητας, δημιουργούνται συναισθήματα άγχους για την ανοίκεια συνθήκη. Τέτοιες συνθήκες είναι η απώλεια, ο αποχωρισμός, το διαζύγιο, η αλλαγή τόπου διαμονής ή εργασίας, οι συνθήκες διαβίωσης, οι εισαγωγικές εξετάσεις, η χρόνια ασθένεια.
Ψυχική εξουθένωση
Άλλες φορές το άγχος μειώνεται σύντομα, άλλοτε έχει μεγαλύτερη συχνότητα, ένταση και διαρκεί περισσότερο στο χρόνο με αποτέλεσμα την ψυχική δυσφορία του ατόμου. Το αγχώδες σύμπτωμα μπορεί να επηρεάσει το συναίσθημα δηλαδή να αισθάνεται κάποιος φόβο και αγωνία ή μπορεί να επηρεάσει το σώμα μέσω των σωματικών συμπτωμάτων.
Το άγχος συνδέεται με το αίσθημα της ψυχικής εξουθένωσης και επηρεάζει την οικογενειακή και κοινωνική ζωή, την απόδοση στην εργασία καθώς και τη γενικότερη ποιότητα της ζωής όπως ο ύπνος, η διατροφή, η διάθεση. Αυτός που βιώνει άγχος νιώθει σαν να είναι συνεχώς ασθενής, ωστόσο συχνά αυτή η αίσθηση σχετίζεται με τη συναισθηματική του δυσφορία, με εσωτερικά διλλήματα και προσωπικούς προβληματισμούς.
“Η αλλαγή αποκτά νόημα”
Μέσω της ψυχοθεραπείας, το άτομο που δυσφορεί συναισθηματικά προσπαθεί να δώσει απαντήσεις και ένα προσωπικό νόημα στην αλλαγή, ώστε να την εντάξει στη ζωή του και να προχωρήσει σε νέες επιλογές. Για να τη διαχειριστεί λειτουργικότερα είναι σημαντικό να μοιράζεται και να εκφράζει ελεύθερα αυτό που αισθάνεται τους προβληματισμούς, τους φόβους, τους ενδοιασμούς, τη χαρά και την προσμονή. Να λαμβάνει υποστήριξη από οικογένεια, φίλους, συναδέλφους, ειδικούς ψυχικής υγείας. Το υποστηρικτικό δίκτυο σε μια μοναχική εποχή αποτελεί σημείο αναφοράς και ψυχικής ανακούφισης. Ακόμη η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή και η αισιοδοξία κατά τη αλλαγή, κάνουν τη μετάβαση σε νέους τόπους εμπειριών και βιωμάτων ομαλότερη..
Φανή Τζίκα
Ψυχολόγος
Ψυχοθεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας
