Παιδιά και έφηβοι στο διαδίκτυο. Πώς να διαμορφώσετε ένα ασφαλές πλαίσιο ως γονείς.

Παιδιά και έφηβοι στο διαδίκτυο.

Ο ρόλος των γονέων για το ασφαλές πλαίσιο χρήσης του διαδικτύου.

Πώς μπορούνε οι γονείς να διαμορφώσουν ένα ασφαλές πλαίσιο χρήσης του Διαδικτύου για το παιδί τους; Το άρθρο αναδεικνύει τη δυναμική της χρήσης του Διαδικτύου από τα παιδιά και τους έφηβους καθώς και τη χρησιμότητα της Συμβουλευτικής Γονέων ώστε οι γονείς να διαμορφώσουν μαζί με τα παιδιά τους ένα ασφαλές πλαίσιο χρήσης του μέσου.

Πόσες φορές οι γονείς βρίσκονται μπροστά στο αίτημα των παιδιών τους για τη χρήση του διαδικτύου, των παιχνιδιών και της πολύωρης έκθεσης στην οθόνη, που πυροδοτεί ενδοοικογενειακές διαμάχες; Το “Θέλω λίγο χρόνο ακόμη να ολοκληρώσω το παιχνίδι”, “θα μείνω λίγο χρόνο ακόμη στα social media” πυροδοτεί τα συναισθήματα ανησυχίας των γονέων και έτσι μπαίνουν, παιδιά και γονείς, σε ένα φαύλο κύκλο διαπραγμάτευσης του χρόνου οθόνης και του περιεχομένου της.

Φαίνεται ότι η ανάγκη των παιδιών και των εφήβων για όλο και αυξανόμενο χρόνο παραμονής στο διαδίκτυο και χρήσης διαδικτυακών παιχνιδιών εκφράζεται πολλές φορές με έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις. Πριν οι γονείς αναρωτηθούν πως μπορούν να φτιάξουν ένα ασφαλές πλαίσιο χρήσης του Διαδικτύου ίσως χρειάζεται να κατανοήσουν τι είναι αυτό που κάνει το διαδίκτυο τόσο επιθυμητό για τα παιδιά και τους έφηβους.

Παιδιά και έφηβοι στο Διαδίκτυο μέσω των social media και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών

Τι είναι αυτό που κάνει τα παιδιά και τους έφηβους να αποζητούν όλο και περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο είτε μέσω των social media είτε μέσω των ηλεκτρονικών παιχνιδιών;

Η απάντηση σχετίζεται με την ανθρώπινη και εγγενή τάση του ανθρώπου να αλληλεπιδρά. Η ανάγκη μας να υπάρχουμε μέσα σε ανθρώπινες σχέσεις βρίσκεται στη βάση και της διαδικτυακής αλληλεπίδρασης. “Είμαι χαρούμενος όταν βλέπω βίντεο με τον Φ. να παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια”, “τα καταφέρνει πολύ καλά παίζοντας το παιχνίδι και συνεχώς κερδίζει όλο και περισσότερες ανταμοιβές”, “όταν παίζει δεν είναι μόνος αλλά με τους διαδικτυακούς του φίλους”. Μέσα από τις αφηγήσεις των παιδιών αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη τους για χαρά, διασκέδαση, παρέα, φίλους και την αίσθηση ότι τα καταφέρνουν.

“Κανείς δεν είναι μόνος…”

Το διαδίκτυο και τα δίκτυα των σχέσεων που δημιουργούνται μέσα σε αυτό έρχεται να παρέχει έναν χώρο “συνάντησης” των ανθρώπων δημιουργώντας την αίσθηση ότι δεν είναι κανείς μόνος. Ειδικά στην περίπτωση των παιδιών και των έφηβων που η ανάγκη για αλληλεπίδραση είναι στην ανάπτυξη της το διαδίκτυο προσφέρει ένα πεδίο δράσης και επικοινωνίας χωρίς όρια, άμεσο και πάντα διαθέσιμο και ανοιχτό. “Μπορώ να στείλω μήνυμα στους φίλους για να βγούμε”, “θα συναντηθούμε για να παίξουμε μαζί το απόγευμα μέσω διαδικτύου”, “θα ανεβάσω μια ιστορία μετά την παράσταση στη σχολή χορού, για να τη δούνε οι φίλοι μου”, ”θα δημοσιεύσω στην ομαδική συνομιλία με τους φίλους μου”.

«Ο κόσμος όταν τον μοιράζεσαι υπάρχει…»

Η ανάγκη για να μοιραστούν οι άνθρωποι το βίωμα και τις εμπειρίες τους διαμορφώνει και το πλαίσιο αλληλεπίδρασης των social media. Σε αυτή την περίπτωση οι άνθρωποι υπάρχουν μέσα από τις εμπειρίες τους και αυτές παίρνουν υπόσταση και αξία μέσα από το βλέμμα των “φίλων” και των “like”. To “να αρέσουν στους άλλους αυτά που κάνεις” αποτελεί ανθρώπινη ανάγκη που σχετίζεται με τη αποδοχή από τους άλλους και ειδικά στην εφηβεία το “να ανήκεις” στις παρέες στην αυλή του σχολείου και στις ομαδικές διαδικτυακές συνομιλίες σε κάνουν δημοφιλή και αποδεκτό. Στη σύγχρονη εποχή το διαδίκτυο μέσα από την προσομοίωση με την πραγματική ζωή απαντά στην ανθρώπινη ανάγκη του παιδιού και του έφηβου για αλληλεπίδραση, μοίρασμα των εμπειριών, φιλία, αποδοχή, συντροφιά, εξερεύνηση και επικύρωση των ικανοτήτων του.

Η χρήση του Διαδικτύου όταν αρχίσει να υποκαθιστά την πραγματική ζωή και να αναδεικνύει κατά τη διάρκεια  της χρήσης της ή της απουσίας της δυσλειτουργικές συμπεριφορές από τα παιδιά και τους έφηβους τότε προκύπτει η ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της μέσα στην οικογενειακή αλληλεπίδραση. Μέσα από τη Συμβουλευτική Γονέων οι γονείς διερευνούν το νόημα της αυξημένης χρήσης του διαδικτύου για τα παιδιά τους και βρίσκουν τρόπους να θέσουν ένα λειτουργικό πλαίσιο σχετικά με αυτό.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά και τους έφηβους να μην αποσυνδεθούν από την ανθρώπινη υπόσταση τους;

Η ανθρώπινη υπόσταση ενυπάρχει μέσα στη σχέση συναισθηματικής εγγύτητας με τους σημαντικούς ανθρώπους και στα συναισθήματα που προκύπτουν από αυτή. Το χαμόγελο, το δάκρυ, το ανθρώπινο άγγιγμα, η αγκαλιά, η σύνδεση με τη φύση, η άσκηση, ο πραγματικός χρόνος του “μαζί”, η ζεστασιά του βλέμματος, η μητρική φροντίδα, η πατρική παρουσία, η θλίψη της απουσίας των δικών μας ανθρώπων, η προσμονή της συνάντησης μαζί τους, η αγωνία για το αύριο, η αναπόληση των αναμνήσεων, το αισιόδοξο όραμα των στόχων είναι που ενδυναμώνουν την ανθρώπινη υπόσταση μας.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

για την ασφαλή χρήση

των παιδιών και των εφήβων στο Διαδίκτυο;

• Αφιερώνουμε χρόνο για επικοινωνία με το παιδί και τον έφηβο.
• Μένουμε συνδεδεμένοι με την δική μας ανθρώπινη υπόσταση.
• Υπάρχουμε, νιώθουμε, συνδεόμαστε συναισθηματικά.
• Αφήνουμε περιθώρια “κενού” χρόνου για το παιδί και τον έφηβο.
• Το ενθαρρύνουμε να “γεμίσει” με ιδέες για δράση το “κενό κουτί”, τον “κενό’’ χρόνο.
• Προσφέρουμε επιλογές δημιουργικής ενασχόλησης (μουσική, διάβασμα, άσκηση, παιχνίδι, αλληλεπίδραση)

• Διευκολύνουμε τη δια ζώσης συνάντηση και αλληλεπίδραση με τους φίλους του.
• Ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή του σε ομαδικές αθλητικές δραστηριότητες.
• Προωθούμε τη συζήτηση στην καθημερινότητα για τις καθημερινές εμπειρίες του.
• Διασφαλίζουμε ότι υπάρχει για το παιδί και τον έφηβο ο απαραίτητος χρόνος για επαρκή ύπνο, πλήρη διατροφή, ξεκούραση, άσκηση, συναισθηματική σύνδεση.
• Ορίζουμε ως γονείς ένα ασφαλές πλαίσιο χρήσης του Διαδικτύου, λαμβάνοντας υπόψη τα προτεινόμενα χρονικά και ποιοτικά όρια.
• Διασφαλίζουμε το περιεχόμενο στο οποίο εκτίθενται τα παιδιά και οι έφηβοι στο Διαδίκτυο, σύμφωνα με τα ηλικιακά όρια.

Το να επικεντρώνεται κανείς στο πως θα διαμορφώσει ένα ασφαλές πλαίσιο μεγαλώματος του παιδιού του εκτείνεται στο να το βοηθήσει να παραμείνει συνδεδεμένο με αυτά που χρειάζεται ως άνθρωπος για να εξελιχθεί όπως το κίνητρο για τη ζωή, την ύπαρξη, τη σύνδεση με τους άλλους. Το εσωτερικό κίνητρο του παιδιού διαμορφώνεται μέσα από την ενεργή συμμετοχή του σε ό,τι το αφορά, έχοντας την παρουσία του γονέα να δημιουργεί ένα πλαίσιο αναφοράς για αυτή τη δράση.

Φανή Τζίκα

Ψυχολόγος

Ψυχοθεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας