Συμβουλευτική Γονέων στην οικογενειακή αλληλεπίδραση
Στο παρόν άρθρο διερευνάται η προοπτική της Θετικής διαπαιδαγώγησης η οποία δημιουργεί μια νέα προοπτική έναντι της παραδοσιακής διαπαιδαγώγησης με αφετηρία τον ασφαλή συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στο γονέα και στο παιδί του. Μαθαίνουμε με ποιο τρόπο μπορούμε να προσεγγίσουμε τα παιδιά, μαθαίνοντας τους την κατανόηση, την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία και τα όρια.
Τι γίνεται στην περίπτωση που ένα παιδί ζωγραφίζει στον τοίχο του δωματίου ή όταν πηδά όσο πιο ψηλά μπορεί πάνω στο κρεβάτι του; Τι κάνει ο γονέας όταν το παιδί του ζητά να φάει και το τελευταίο ζαχαρωτό; Και αν ακόμη το παιδί αρνείται να κοιμηθεί την κατάλληλη ώρα ή να αποχωριστεί την πιπίλα του ή να πάει όταν χρειάζεται στην τουαλέτα; Όταν ο μεγαλύτερος αδερφός παίρνει με φωνές τα παιχνίδια της μικρότερης αδερφής του και όταν έχει ξεσπάσματα θυμού στην παιδική χαρά; Συχνά η αγωνία των γονέων σχετίζεται με το πώς θα προστατέψουν το παιδί τους, πως θα του μάθουν τι είναι επιτρεπτό και τι όχι, πώς να πλαισιώσουν τη δύσκολη συμπεριφορά του και πως να αρνηθούν ή να επιτρέψουν αυτό που το παιδί τους ζητά.
Θεμελιώδης είναι η οπτική της αποδοχής από τον γονέα της ανάγκης του παιδιού να εξερευνήσει με ασφάλεια, που είναι και ο μόνος τρόπος να βιώσει την πραγματικότητα γύρω του. Αυτό που μπορεί να κάνει ο γονέας είναι να είναι κοντά, στο παιδί του με σταθερή παρουσία και με στόχο να δημιουργήσει ένα ασφαλή συναισθηματικό και φυσικό χώρο για την εξέλιξη του.
Πως να διαχειριστούμε ως γονείς την δύσκολη συμπεριφορά του παιδιού;
Και αν η συμπεριφορά των παιδιών καλεί πολλές φορές τους γονείς να ανταποκριθούν με το να την ελέγξουν ή να την περιορίσουν το αποτέλεσμα συνήθως είναι βραχύβιο, αφού το παιδί πολύ γρήγορα την επαναλαμβάνει. Είναι βοηθητικό για τη σχέση, ο γονέας να προσεγγίσει το παιδί κατανοώντας ποια είναι η συναισθηματική ανάγκη που δεν έχει εκφραστεί πίσω από την συμπεριφορά. Είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε κάθε φορά αν έχει ανάγκη από:
- μεγαλύτερη συναισθηματική εγγύτητα;
- περισσότερη αυτονόμηση και αίσθηση ότι έχει επιλογές;
- προετοιμασία για τις αλλαγές στην καθημερινότητα του;
- χρόνο προσαρμογής στις εξελικτικές μεταβάσεις του;
- προβλέψιμη, σταθερή και συνεκτική ανταπόκριση των γονέων;
- πιο ελεύθερη και αυθεντική αλληλεπίδραση μαζί τους;
Πλαισιώνοντας με ασφάλεια την εξερεύνηση του παιδιού…
Το κάθε παιδί σε κάθε φάση εξέλιξης, κάθε επόμενη μέρα έχει διαφορετικές συναισθηματικές ανάγκες. Όταν ο γονέας είναι εκεί κοντά για να ανιχνεύσει την ανάγκη και να ανταποκριθεί σε αυτήν δημιουργεί σχέση εμπιστοσύνης. Φυσικά ο ρόλος του γονέα είναι να πλαισιώσει τη συμπεριφορά του παιδιού σχετικά με τους οικογενειακούς κανόνες. Σταδιακά το παιδί αναπτύσσει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τι επιτρέπεται και τι όχι χωρίς όμως να φοβάται την τιμωρία της παράβασης ή χωρίς να αναμένει την ανταμοιβή της συνέπειας του, συνέπειες και ανταμοιβές που η επίδραση τους έχει σύντομη διάρκεια και συναισθηματικές επιπτώσεις για το παιδί.
Για να μάθει ένα παιδί τα όρια της πραγματικότητας του χρειάζεται δίπλα του ένα γονέα που θα το βοηθήσει να ρυθμίσει τα έντονα συναισθήματα του. Όταν ένα παιδί θυμώνει χρειάζεται ένα ψύχραιμο γονέα να αναγνωρίσει και να λεκτικοποιήσει το συναίσθημα του παιδιού. Η Συμβουλευτική Γονέων για την Θετική διαπαιδαγώγηση προετοιμάζει τον γονέα που με διακριτικότητα, ενσυναίσθηση και κατανόηση θα αγκαλιάσει τη δύσκολη συμπεριφορά και θα είναι ο πρώτος που θα καταλάβει τις ανάγκες του παιδιού:
- θα προσπαθήσει να προλάβει την ένταση πριν το παιδί ξεπεράσει τα όρια της αντοχής του
- θα συμμετέχει ενεργά στο παιχνίδι του παιδιού
- θα δημιουργήσει επιλογές για το παιδί του
- θα το προετοιμάζει για τις αλλαγές
- θα ζητά από το παιδί αυτό που χρειάζεται να κάνει, παρά να απαιτεί αυτό που δεν πρέπει το παιδί να πράξει.
Φανή Τζίκα
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας
Συνεργάτης της Attachment Parenting Hellas
