Η σχολική άρνηση του παιδιού.
Κατανόηση μέσα από την ευαισθησία και την ενσυναίσθηση.
Τι είναι η σχολική άρνηση;
Η σχολική άρνηση είναι η απουσία του παιδιού από το σχολείο για μια περίοδο κάποιων μηνών έως και ενός έτους και έχει μια χρονική σταθερότητα εμφάνισης. Το παιδί λείπει από το σχολείο, βρίσκεται ή στο σπίτι του ή σε κάποιο συγγενικό σπίτι και οι γονείς έχουν γνώση αυτής της κατάστασης. Όταν κάποιος ρωτήσει ένα παιδί για ποιο λόγο δεν θέλει να πάει στο σχολείο αυτό αναφέρει συνήθως ότι φοβάται το σχολικό περιβάλλον ή σε άλλες περιπτώσεις δεν μπορεί να ορίσει τι είναι αυτό που του φαίνεται απειλητικό. Συχνά σε αντίθεση με το σχολείο, που όταν πηγαίνει είναι θλιμμένο και φοβισμένο, στο σπίτι είναι ευδιάθετο με μια αίσθηση ελευθερίας. Συχνά ψάχνει τρόπους να επιστρέψει στο σπίτι, επικαλούμενο συχνά σωματικά συμπτώματα όπως πόνο στην κοιλιά ή πονοκέφαλο.
Πώς εκφράζεται το άγχος στα παιδιά;
Κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς τα συναισθήματα άγχους εμφανίζονται στα παιδιά στην προοπτική να απομακρυνθούν από τους γονείς τους. Τα παιδιά εκφράζουν το άγχος που βιώνουν με κλάμα, κοινωνική συστολή και άρνηση να εισαχθούν σε νέα περιβάλλοντα ή να πλησιάσουν ανθρώπους εκτός των γονέων. Άγχος βιώνουν και πολλοί γονείς αφού η είσοδος ενός παιδιού στο σχολείο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη μεγαλύτερη αυτονόμηση. Είναι σημαντικό για την ομαλή προσαρμογή του παιδιού ο γονέας να είναι και αυτός συναισθηματικά έτοιμος για τον σύντομο αποχωρισμό από το παιδί του όσο αυτό είναι στο σχολείο.
Τι ενισχύει την άρνηση των παιδιών για το σχολείο;
Τα έντονα σημάδια της δυσκολίας αποχωρισμού από τους γονείς είναι εμφανή. Ακόμη αυτό που μπορεί να ενισχύει την σχολική άρνηση είναι οι φόβοι σχετικά με τις πτυχές της σχολικής ζωής, όπως η σχέση με τους συμμαθητές, τους δασκάλους. Ακόμη οι εκπαιδευτικές απαιτήσεις και η αγωνία σχετικά με το μέγεθος του σχολείου και την απόκτηση φίλων, σε περιπτώσεις αλλαγής σχολείου. Ακόμη η αλλαγές στη ζωή ενός παιδιού όπως η απώλεια αγαπημένου προσώπου, το διαζύγιο, η αλλαγή τόπου διαμονής, οι δύσκολες ενδοοικογενειακές σχέσεις μπορεί να επηρεάσουν την διάθεση ενός παιδιού και την επιθυμία του να πάει σχολείο.
Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου όταν αρνείται να πάει στο σχολείο;
Για να αντιμετωπίσουν οι γονείς αυτή την κατάσταση χρειάζεται να βοηθήσουν το παιδί να διαχειρίζεται τα έντονα συναισθήματα άγχους και ανασφάλειας κατά την απομάκρυνση από αυτούς με έναν σταδιακό και ελεγχόμενο τρόπο. Μέσα από την Συμβουλευτική γονέων οι γονείς μπορούν να ενδυναμωθούν στον ρόλο τους απέναντι στην δυσκολία προσαρμογής του παιδιού τους πλαισιώνοντας το με αγάπη, φροντίδα και κατανόηση. Δίνοντας στο παιδί τον χρόνο που χρειάζεται για να νιώσει ασφαλές απέναντι στο άγνωστο.
Αξιοποιεί την Θετική Διαπαιδαγώγηση.
Επαγρυπνά, ανιχνεύει τις ανάγκες του παιδιού και παρέχει ασφάλεια.
Δημιουργεί μία θετική σχέση με το παιδί του, με ενσυναίσθηση και σεβασμό.
Βλέπει την ανάγκη πίσω από τη συμπεριφορά του παιδιού του.
Συγκατασκευάζει λύσεις σε προβλήματα μαζί με το παιδί, προσφέροντας επιλογές.
Είναι ευαίσθητος και ευέλικτος στα ισχυρά συναισθήματα ενός παιδιού.
Το βοηθά να τα εκφράζει ώστε να μάθει να αυτορυθμίζεται συναισθηματικά.
Δημιουργεί ένα περιβάλλον αποδοχής και αντιλαμβάνεται ποιες είναι οι δεξιότητες και οι ικανότητες του παιδιού ανάλογα με την ηλικία του.
Ο εκπαιδευτικός ως πρόσωπο αναφοράς και εμπιστοσύνης
Όσον αφορά την ομαλή προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο σημαντικό ρόλο παίζει η σχέση που θα δομηθεί ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τον μαθητή. Έγκειται στη διαθεσιμότητα του εκπαιδευτικού να αποτελέσει για τον μαθητή πρόσωπο αναφοράς, με τον οποίο νιώθει την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη ότι θα το καταλάβει. Τα παιδιά μακριά από τους γονείς τους συχνά νιώθουν ευάλωτα συναισθηματικά και ένας εκπαιδευτικός που “ακούει” τις ανάγκες του μαθητή, είναι μία ενήλικη παρουσία που μπορεί να ανακουφίσει την ψυχική δυσφορία του μαθητή.
Όσον αφορά το σχολικό περιβάλλον, για να προσαρμοστεί το παιδί χρειάζεται να αναπτύξει έναν ισχυρό δεσμό με τον δάσκαλο, αφού η σχέση παιδιού-εκπαιδευτικού είναι καθοριστική ώστε να αισθανθεί το παιδί ασφάλεια. Ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να προσφέρει προστασία και φροντίδα, να είναι δίκαιος, ευγενικός και να κατανοεί τις εξατομικευμένες ανάγκες των μαθητών. Παρέχει ευχαρίστηση μέσα από τη μάθηση, νέες εμπειρίες και ένα ασφαλές περιβάλλον εξερεύνησης. Ένας καλός δεσμός με το σχολείο ενισχύεται όταν το παιδί νιώθει άνετα να πειραματιστεί, να εκφράσει τις ιδέες του και να λύσει τα προβλήματα μέσα από τη δημιουργικότητα.
Φανή Τζίκα
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Συνεργάτης Attachment Parenting Hellas
